【编者按】纪理安(kilianstupf,1655-1720),德意志耶稣会士,康熙三十三年(1694年)来华,供职钦天监,深得康熙信任。其所着《北京纪事》(actapekensia)以拉丁文写成,详细记录了康熙四十四年至五十九年间(1705-1720)在华传教士与清廷的交往,尤以多罗、嘉乐两次使华事件为详。原稿凡十二卷,藏罗马耶稣会档案馆。民国年间北平图书馆曾摄制微卷,后随文物迁台,现藏台北故宫博物院图书文献处。以下辑录《北京纪事》第七卷(1708-1709)残篇三则,系纪理安关于康熙四十七年“太子事件”的私人记录。原文为拉丁文,今据微卷抄本译出,拉丁原文与中文对照,以存其真。一、关于那尊像annodoi1708,nseseptebridieohaecscribo,aniadhuctreitiliagoasanctissipaterperlegatusuuiperatoridonodedit,noneratsiplexlignusculptu,sedvasvasalicuireiaenonnonhabetfraterjoachi,ieaexeuropaeadportuvectavit,ihianteortesuanfessest:pertresannoscryptisonasteriisanctiandreaeiacuerat,ubiossatrecentoruhou,isubnoealefirutortietoisisunt,sesepulturaputrueruntilcrypta,dixit,noxnuaverenoxeratseperaudiebafletetiagoiagooculoshabebatoculositeseebanturfraterjoachiortuestanteaiperatoreaaperuitdicdixitapoplexiasedegovidirpvulteiridebatridebatsicutpueriniupulchruvidetsedoculieiapertierant,etpupilepupilealiuunduspectabantnunciliagopatioestetaliid,odcueavenit,ianonestea主历一千七百零八年九月记此事时,吾心犹悸。那尊像……教宗陛下托特使赠予皇帝的那尊像,非寻常木雕,而是器皿——某种无名之物的容器。雅敬修士自欧洲护送此像至澳门,临终前告我:此像曾于圣安德肋修道院地下墓穴中停放三年。彼处埋藏三百余人骸骨,皆以“巫蛊”之名受刑而死,曝骨弃葬,不得超度。“那墓穴中,”他说,“夜非真夜。常闻……哭声。而那像……那像有眼。眼能随人转动。”雅敬修士死于皇帝开箱之前。医者云“中风”。然吾见其尸,面容……含笑。如孩童见美梦而笑。然其目张,瞳仁……望向另一世界。今那像已在宫中。与之俱来之物,已不在像中。二、太子与那声音annodoi1709,ianuarioheri,perfratrejoachiu(aliu,noneuiortuest)audiviodpatioorientaliaiditprcepsheres,iapatredepositetdooadacest,nocteadacunulloloiepitctodes,iadianuastabant,audiveruntvoceei,sedetaliavocevoceaenoneratvoxpueri,necviri,necsenisvoxaesiuleratonesetlguaaloebaturctodesiuraveruntsetellexisse,avisverbaipsanonnossentsciebaiddiceret,dixerunt,avisverbaignorare,!iddicebat?unuverbu:patersednonpatersicutnosdicialiidaliudaliidantiivoxil,perosprcipis,vocabantvocabantalieinoneratibietctodibvidebaturodaliisresponderetsedneorespondit,praeterubrasfrater,idicest,dicitorbuessediego:isorbfacituthooperosuniloaturoniblguis?主历一千七百零九年正月昨日,经另一位雅敬修士(非已故者)闻知东宫之事。太子殿下为其父所废,囚于一宫。某夜,忽与无人者语。门外值守者闻其声,亦闻另一声……非童子声,非壮年声,非老者声。万声同发之声。其所用语……值守者誓称能懂其意,虽不识其辞。“彼所言,吾等知其意,”彼等云,“虽不识其辞。”所言何?一词:“父。”然非吾辈所言“父”。乃他物,更古之物。彼声借太子之口,呼唤……呼唤不在场者。值守者觉若有应者,然实无应,唯影而已。吾同侪中医者谓此乃病。吾问:何病能使一人之口,发万方之言?三、禳星之夜annodoi1709,novebrihodievenitadfraterxaveri,inocteilteploaiorufuitvulteiadhucpallidestdixit:nuataleidvideratiperatoripseritucelebravit,raonibistrisdiacereonia,onescandeeteploloreutaveruntfactaesuntvirides,sicutxaeputriblignisvideturetventortestexdioteplo,ventfrigidiossaperabatetventovoxvoxcantis:aā!fraterxaveridixit:scisidsitaā?estvoxanchusignificatpatersedvoxilnoneratvoxprcipis,necvoxiperatorisvoxaeexonibparietibsiulveniebatiperatornoncessavitperrexitlereprecessuas,eadfeetcuadfepervenit,ventsubitocessavitcanderedieruntadloresuuoniafactasuntsicutanteasedane,cuistriteptraverunt,videruntpoaaealtarifuerantonianigrafactaerantetsuperficieeoru,litteraelitteraetae:iisscripsit?oodoscripsit?fraterxaveridicit:nonesthuanuopegocredoei主历一千七百零九年十一月今日,方济各修士来访。禳星之夜,彼适在太庙。面犹苍白。云:生平未见此等事。皇帝亲自主祭,群臣环列。礼行至半,殿中诸烛,忽易其色。成碧绿,如朽木所发磷光。有风自殿中起,寒彻骨髓。风中……有音。呼“阿玛”之声。,!方济各修士云:“可知‘阿玛’何意?满洲语,‘父’也。然彼声非太子声,非皇帝声。乃自四壁同时发出之声。”皇帝不辍,续诵祭文至终。文毕,风骤止。烛复其色。万象如初。然翌日晨,有司入殿,见供桌之果……尽成墨黑。果面有字,拉丁文:“i”(吾记)。谁人所书?如何书之?方济各修士云:“非人力所为。”吾信其言。【附】《北京纪事》第七卷末页批注annodoi1720,nsedecebriiperatorhodiesignavitedictu:decetero,nolisereeuropaeossisdocere,prohibe,etultavitarelegiedictuverbaei,sicutseper,craetfortiasedcuoculosostollereetfacieeiaspicere,vidialiidodnuaantevideratiortioroculisiperatorisnontiorhostis,nontiorortistioralicuireiaenonnonhabet,aeforanonhabet,aetanibiestetsepereritexiitreliitnossedcuexiret,paulisperstetitlie,etretrorsuaspexitaspexitadanguubiiliagosteteratetdixitaliid,vocetahuiliutvixaudire:scistu,idsitodidicit?nonrespondinonpoteranuncnocte,cuscelasedeo,etcernatreuubrasparieteovet,audireihivideorvocevoceaecat:aāetscio:ildodvenitcuiage,nonabiitaanebitanebitdonecaliisrespondeatscriptuafratrekilianostupf,cietatisiesu,pekg,anno1720主历一千七百二十年十二月今日皇帝签署谕令:“以后不必西洋人在中国行教,禁止可也,免得多事。”吾读谕令。其辞如常,清晰而有力。然吾抬首视其面容,见前所未见之物——惧。皇帝目中,有惧。非畏敌之惧,非畏死之惧。乃畏无名无形之物之惧,畏那在彼处、常在彼处之物之惧。彼离去。弃我等。然临行之际,稍驻足于门槛,回首而望。望那像曾置之处。低语一言,声微几不可闻:“汝知‘记’者为何?”吾未答。不能答。今者夜深,吾独坐室中,灯影摇曳于壁,恍惚间若闻……一声。呼“阿玛”之声。吾知:与像俱来之物,未去。它在。将在。待有人应之而止。耶稣会士纪理安记于北京,主历一千七百二十年【发现与整理】2015年,罗马耶稣会档案馆开放《北京纪事》全本微卷供学术研究。台北故宫博物院图书文献处购入副本,编目过程中发现第七卷末页有上述三则记录。据比对,此三则笔迹与纪理安其他手稿一致,当为真迹。然《北京纪事》通行诸本(包括澳门理工学院2015年英译本)均未收录此三则。或为纪理安私录,未入正稿;或为后人抽毁,不得而知。今据微卷抄本整理刊布,以飨学界。录文既毕,校者忽忆及民国三十八年迁台文物中,有杂字三七二号木箱,内贮焦黑圣母像一尊,眼眶嵌有人目。不知此像与纪理安所记者,是否同一?若同一,则彼自康熙年间“在”,迄今已三百余年矣。——校者识,2016年三月:()世界名着异闻录